Książka "Wierusz-Kowalscy wybrane postaci"

Przykładowy rodział książki - Linia Józefa Wierusz-Kowalskiego (draft)/api/media/14667d47-cb59-4946-b6d6-e6a589d497ea

Ze wstępu do książki

Serdecznie dziękuję za zainteresowanie tą książką i za sięgnięcie po historię rodziny Wierusz-Kowalskich. Rodzina ta znana jest dziś przede wszystkim dzięki postaci Alfreda Wierusz-Kowalskiego, wybitnego malarza, którego twórczość na trwałe zapisała się w historii polskiej sztuki. Jednym z głównych celów tej książki jest jednak pokazanie, że dzieje Wierusz-Kowalskich są znacznie bogatsze i obejmują losy wielu innych osób, dziś często mało znanych lub niemal zapomnianych, których życiorysy okazują się niezwykle interesujące i warte przypomnienia.

Od ponad dziesięciu lat zbieram informacje dotyczące historii rodziny Wierusz-Kowalskich. Przez wiele lat gromadzone materiały - dokumenty, fotografie, wspomnienia i wyniki kolejnych poszukiwań - umieszczałem na prowadzonej przeze mnie stronie internetowej. Z czasem materiałów przybywało, a historia rodziny stawała się coraz pełniejsza. Ostatecznie podjąłem decyzję, aby zebrać je, uporządkować i nadać im trwalszą formę - książki.

Początkowo moim celem było przede wszystkim uporządkowanie rodzinnej genealogii - nazwisk, dat, miejsc i powiązań. Szybko jednak okazało się, że samo drzewo genealogiczne nie wystarczy. Za każdą datą kryje się przecież człowiek, za każdym nazwiskiem - osobna historia.

Nie jest to monografia naukowa ani pełna historia wszystkich gałęzi rodu. Jest to przede wszystkim próba ocalenia od zapomnienia ludzi, wydarzeń i miejsc związanych z rodziną. O jednych zachowały się liczne dokumenty, fotografie i wspomnienia, po innych pozostało zaledwie kilka informacji. Zależało mi, aby również tym mniej znanym postaciom przywrócić imiona, twarze i choć fragment ich historii.

Losy Wierusz-Kowalskich prowadzą przez różne epoki i miejsca, a w ich życiu odbijają się dzieje Polski - powstania, utrata i odzyskanie niepodległości, wojny, okupacja, emigracja oraz powojenne przemiany. Wśród członków rodziny byli artyści, wojskowi, inżynierowie, ziemianie i urzędnicy, ale także osoby, których nazwisk nie znajdziemy w podręcznikach historii, choć ich losy były nie mniej ciekawe.

Praca nad książką stała się z czasem swoistym śledztwem. Jedna metryka prowadziła do następnej, fotografia do kolejnego miejsca, wzmianka prasowa do archiwalnej teczki, a przypadkowo odnalezione nazwisko do nowych dokumentów lub wspomnień. Nie wszystkie zagadki udało się rozwiązać, dlatego tam, gdzie źródła nie pozwalają na pewne ustalenia, pozostawiam pytania otwarte.

Mam również świadomość, że mimo wielu lat poszukiwań w książce mogą znaleźć się informacje wymagające w przyszłości uzupełnienia, doprecyzowania lub korekty. Badania genealogiczne i historyczne nigdy nie są całkowicie zamknięte, a nowe dokumenty mogą przynieść kolejne odpowiedzi. Za wszelkie ewentualne błędy lub nieścisłości przepraszam i będę wdzięczny za ich wskazanie.

Dziś nazwisko Wierusz-Kowalski nosi już bardzo niewiele osób. Tym bardziej zależało mi na powstaniu książki, która zachowa pamięć o rodzinie i jej przeszłości dla kolejnych pokoleń.

Jej powstanie nie byłoby możliwe bez pomocy wielu osób. Dziękuję historykom i autorom publikacji, których prace były dla mnie ważnym źródłem wiedzy; regionalnym badaczom i pasjonatom historii, którzy dzielili się swoimi ustaleniami; pracownikom archiwów, muzeów i innych instytucji pomagającym w dotarciu do dokumentów; a przede wszystkim członkom rodziny i rodzin spokrewnionych, którzy przekazywali fotografie, dokumenty, wspomnienia i informacje zachowane w rodzinnej pamięci. Jestem wdzięczny również wszystkim osobom, które wskazywały nowe tropy i pomagały mi w kolejnych etapach poszukiwań.

Chciałbym, aby tę książkę czytano przede wszystkim jako opowieść o ludziach. Nie wszyscy byli postaciami wybitnymi i nie wszyscy pozostawili po sobie ślad w encyklopediach. Każdy jednak był częścią historii, bez której nie byłoby następnego pokolenia.

Ocalenie choćby części tej pamięci było najważniejszym powodem powstania tej książki.

Rafał Wierusz-Kowalski